Nếu có dịp bạn đi ngang qua Bảo Lộc hoặc ghé Bảo Lộc chơi mà chưa thưởng một chén TRÀ B’LAO ƯỚP HƯƠNG HOA TỰ NHIÊN, thì xem như bạn đang bỏ lỡ một trong những trải nghiệm đặc biệt nhất của vùng đất phố núi.

B’Lao, theo tiếng người Mạ bản địa, có nghĩa là cái Bầu Nước, Đầm Nước. Quanh đầm nước ấy là những đồi trà bát ngát xanh tươi. Sương mù bao phủ quanh năm là đặc trưng nơi đây, cũng chính là ưu đãi của thiên nhiên để tạo nên loại trà nổi tiếng của vùng đất B’Lao.

Dừng chân ở phố núi, điều đầu tiên bạn cảm nhận là bầu không khí mát lạnh len nhẹ trên làn da. Hương thơm dìu dịu của những mẻ trà ướp hoa tự nhiên lan tỏa trong gió, mang đến cảm giác thư thái, dễ chịu. Nhiều du khách sau khi rời Bảo Lộc vẫn còn lưu luyến mãi hương vị dịu ngọt ấy – một hương vị rất riêng của B’Lao.

Lịch sử hình thành nghề trà B’Lao

Cây trà B’Lao được người Pháp đưa vào trồng từ những năm 1930 của thế kỷ trước. Họ xây dựng các nhà máy quy mô lớn, lắp đặt hệ thống máy móc hiện đại để chế biến trà đen xuất khẩu sang thị trường châu Âu.

Đầu những năm 1950, người Việt bắt đầu lập các đồn điền trà với quy mô nhỏ. Trà khô sau khi chế biến được bán cho các thương lái tại Chợ Lớn.

Đến giai đoạn 1955–1960, người dân tại các khu định cư bắt đầu phát triển những rẫy trà, vườn trà của riêng mình. Từ đó, trà sơ chế và trà nguyên liệu do chính người dân làm ra dần xuất hiện tại chợ B’Lao, đặt nền móng cho nghề làm trà phát triển mạnh mẽ sau này.

Nghệ thuật làm trà thủ công của người B’Lao

Vì chưa có máy móc, người dân B’Lao chế biến trà hoàn toàn bằng phương pháp thủ công.

Trà sau khi hái vào sáng sớm được để nơi thoáng mát rồi nhúng vào nồi nước sôi già – người dân gọi là luộc trà – nhằm làm ngưng quá trình chuyển hóa của búp trà. Người có kinh nghiệm chỉ cần quan sát màu sắc của đọt trà là biết chính xác thời điểm trà chín tới. Chính độ chín ấy quyết định vị chát, vị ngọt cùng vị bùi béo đặc trưng của trà Bạch Mao.

Bên cạnh phương pháp luộc trà, người dân còn sao trà trên chảo gang, sau đó vò trà bằng chân trên những chiếc nong tre đan cật để cánh trà xoăn lại. Tùy từng công đoạn chế biến mà tạo nên trà xanh hay hồng trà.

Người B’Lao xưa cũng khéo léo cải tiến nhiều dụng cụ lao động thành công cụ làm trà như bồ sấy trà, sàng trà, cần ép trà, nia, nong…

Đặc biệt, chiếc bồ sấy bằng tre lồ ô trở thành hình ảnh gắn liền với nghề trà thủ công B’Lao. Đây vốn là dụng cụ được cải tiến từ bồ sấy thuốc của người Hoa, nhưng qua bàn tay người dân địa phương đã trở thành phương tiện sấy trà vô cùng hiệu quả.

Đối với trà Bạch Mao, người làm trà phải sấy hoàn toàn bằng than củi, điều chỉnh lửa theo từng giai đoạn khô của trà. Công việc ấy đòi hỏi rất nhiều kinh nghiệm, sự kiên nhẫn và cảm nhận tinh tế của người làm nghề.

Nghệ thuật ướp hương hoa – Nét tinh hoa của trà B’Lao

Một trong những công đoạn làm nên danh tiếng của trà B’Lao chính là ướp hương hoa tự nhiên.

Người dân sử dụng hoa Sói, hoa Sen và hoa Nhài để ướp trà.

Muốn có một mẻ trà ướp hương ngon, trước hết phải chọn được trà Bạch Mao đạt tiêu chuẩn một búp hai lá. Hoa cũng phải được hái đúng thời điểm để giữ hàm lượng hương thơm cao nhất: hoa Sói hái lúc sáng sớm, hoa Nhài hái vào buổi chiều…

Sau khi thu hái, hoa được ướp cùng trà.

Người xưa ví quá trình ấy giống như những đôi tình nhân trong giai đoạn tìm hiểu. Trà vốn có khả năng thấm hút rất tốt nên sau khi đủ thời gian, trà và hoa được mang đi sấy bằng than củi.

Lúc ấy, hương hoa đã hòa quyện hoàn toàn vào từng cánh trà, giống như những đôi vợ chồng hòa thuận, không còn có thể tách rời, tạo nên hương vị rất riêng của trà ướp hương B’Lao.

Khi nghề trà bước vào thời đại mới

Theo thời gian, nghề làm trà cũng dần thay đổi.

Máy móc hiện đại được đưa vào sản xuất, thay thế nhiều công đoạn thủ công. Cần ép trà được thay bằng thùng ép vít, bồ sấy được thay bằng máy sấy ống gang, chảo sao trà được thay bằng các hệ thống hiện đại với năng suất cao hơn rất nhiều.

Nghề làm trà B’Lao đã trải qua nhiều thế hệ cùng biết bao thăng trầm. Những người đi trước đã đặt nền móng để các thế hệ sau tiếp tục phát triển.

Đó không chỉ là một nghề mưu sinh mà còn là ký ức tuổi thơ của biết bao người con B’Lao có ông bà, cha mẹ gắn bó với cây trà. Ngày nay, nghề trà đã trở thành niềm tự hào của thành phố Bảo Lộc – nơi được thiên nhiên ưu ái ban tặng điều kiện để hình thành một nền văn hóa trà đặc sắc.

Trà Hương B’Lao – Tiếp nối giá trị của nghề trà truyền thống

Để gìn giữ và tiếp nối phương pháp làm trà thủ công từ những ngày đầu, gia đình Trà Hương B’Lao chọn đi theo con đường không phải dễ dàng nhất, mà là con đường giữ được nhiều giá trị nhất.

Chúng tôi tự trồng, tự chăm sóc và tự chế biến những mẻ trà trên chính vùng đất B’Lao. Mỗi búp trà được nâng niu từ khi còn trên đồi cho đến khi trở thành thành phẩm, với mong muốn giữ trọn hương vị nguyên bản mà thiên nhiên đã ban tặng.

Đối với chúng tôi, làm trà không chỉ là tạo ra một sản phẩm để thưởng thức. Đó còn là cách gìn giữ ký ức của vùng đất, lưu giữ những giá trị truyền thống của nghề trà B’Lao và lan tỏa đến những người yêu trà ở khắp mọi miền.

Mỗi chén trà Trà Hương B’Lao không chỉ mang hương vị của thiên nhiên, mà còn chứa đựng câu chuyện về con người, về văn hóa và về tình yêu dành cho mảnh đất B’Lao.